تبلیغات
علم سرا - 21شناسایی عوامل موثر بر عملكرد تحصیلی

21شناسایی عوامل موثر بر عملكرد تحصیلی

نتایج تحقیقات انجام شده نشان می دهد كه عملكرد تحصیلی تنها یك عامل نیست بلكه عوامل متعددی بر این متغیر تاثیر گذار هستند . برخی از این عوامل عبارتند از انگیزش، توانایی و معلومات گذشته فرد، محیط روانی، گروه كلاس، گروه همگنان، محیط خانه، رسانه های گروهی به ویژه تلویزیون، انتظارات معلم، ویژگیهای شخصیت و حرفه ای معلم و…(كولین هارت و بلوم به نقل ازشعبانی،1382).
همچنین نتایج تحقیقات انجام شده، معدل تحصیلی دوره آموزش متوسطه(مارتینیوس  وهولته،1997) نگرش دانشجویان نسبت به تحصیل(مك گرت و برانستین ،1997)، عوامل شناختی مانند هوش(گدزلاو گینزو وندل ،1997) ویژگیهای فردی مانند جنس، سن،و نژاد(استدیكر،  راك،وبورتون،1996) و عوامل فرهنگی(چن، استیوسن،پالی ،1996) را در عملكرد تحصیلی موثر  می دانند (به نقل از خدایاری،1379).
در عملكرد تحصیلی مطلوب عوامل زیادی دخیل است زمینه خانوادگی و تجارب فردی و آموزشی از جمله عواملی هستند كه با عملكرد تحصیلی مرتبط هستند ، علاوه بر این، سطح سواد والدین،تشویق ها و انتظارات آموزشی والدین، جو مدرسه، حمایت و انتظارات آموزشی معلم نیز بر عملكردتحصیلی موثراند(مایا،2002).
معدل تحصیلی یاGPAیکی از شاخصهای متداول ارزیابی عملکرد تحصیلی است.بسیاری از دانشکده ها میزان حداقلی را به عنوان معیار قبولی در امتحانات یا به عنوان حد نصاب مورد نیاز برای ادامه تحصیل دانشجویان در نظر می گیرندمیزان این معیار دردانشگاههای مختلف متفاوت است مثلا در اکثر دانشگاههای ایران این مقیاس از صفر تا 20 درجه بندی شده ومعمولا نمره بالاتر از 14به عنوان نمره قبولی در نظر گرفته می شود.این درحالی است که به عنوان مثال در دانشگاه هوستون ایالت متحده کسب نمره حداقل 2 از 4به عنوان نمره قبولی منظور شده ونمره 3 وبالاتر،به عنوان شاخص پیشرفت تحصیلی مناسب قید شده است(سنایی نسب وهمکاران،1391)
به طور كلی عوامل موثر بر عملكرد تحصیلی را می توان به صورت زیر تقسیم نمود:
1-ویژگی های فردی دانشجویان
2-عوامل خانوادگی.
3-دا نشگاه و نظام آموزشی.
دكتر هومن(1366) در این زمینه می گوید: فرایند تربیتی بدون تردید بیش از یك یا دو عامل را در برمی گیرد" تركیب پژوهشها و نظریه ها دلالت بر این دارد كه پیشرفت تحصیلی زیر نفوذ انگیزش،توانایی و به اعتباری معلومات گذشته فرد، كیفیت و كمیت تدریس به عنوان عامل اساسی و محیط روانی گروه كلاس، گروه همگنان، محیط خانواده و مكان استفاده از رسانه های گروهی به ویژه تلویزیون به عنوان مكمل یا پشتیبان قرار دارد . نتایج پژوهش های گذشته همگی دلالت بر این داردكه عوامل مذكور درزمره علتهای ثابت یادگیری در كلاس درس به شمار می آیند(فولادی،1387).
عوامل موثر بر عملكرد تحصیلی از نظر فریتنی
یك فاكتور، ممكن عبارت از توانائیهای ذاتی كه در بدو تولد وجود دارند. ولی تایید این مورد مستلزم پژوهش های بیشتر است.
یك هدف عملی تر(شدنی) و شاید وابسته تر به سیاست، بررو ی فاكتورهای محیطی تمركز خواهدكرد. به عبارتی وسیع تر اینها می تواند، در معرض تحصیل و دیگر جنبه های زندگی قرار گرفتن،طبقه بندی شوند . برای مثال توسط یكی از والدین آموزش داده شود، گذراندن وقت با دوستان،تماشای تلویزیون یا خواندن روزنامه . اگر تحصیل با عملكرد تحصیلی مرتبط باشد، ما بایستی انتظارداشته باشیم كه نمرات درآزمون با افزایش سنوات تحصیلی بهبود پیدا كند.
برخی دانش آموزان ممكن است در یك سال اضافی از ترغیب والدین شان در جهت موفقیت بهره مند شوند درحالیكه برخی دیگر ممكن است مجبور شوند بیش از یكسال باكم توجهی والدین روبروباشند.
برخی دانش آموزان ممكن است از صحبت كردن با دوستانشان در مورد آرزوهای شغلی سود ببرند واینكه چگونه به این شغلها برسند، در حالیكه برخی دیگر ممكن است توسط دوستانشان به شركت درفعالیت های نامشروع كشانده شوند(فرینیتی،2008).
عوامل موثر بر پیشرفت تحصیلی از نظر بیابانگرد:
عامل فردی: هوش، توجه، انگیزه، آشفتیگهای عاطفی و هیجانی و نارساییهای جسمی. 
عامل خانوادگی: روابط و نظام آموزشی خانواده، وضعیت اجتماعی – اقتصادی، ناسازگاری میان والدین.
عامل آموزشی–  مدرسه ای: شیوه تدریس معلم، برنامه درسی، انتظارا ت و پیش داوریهای معلم، شرایط فیزیكی كلاس و ارزیابی نادرست از عملكرد دانش آموزان(بیابانگرد،1379)
عوامل موثر بر ستانده آموزشی(پیشرفت تحصیلی)ازمنظر نادری
فرد و خانواده: سطح دانش و سواد فرد، انگیزه، توانمندیهای ذاتی، سلامت جسمانی، وضعیت خانوادگی(تحصیلات والدین،درآمد،بعد خانوار).
نهاد یا واحدآموزشی : امكانات فیزیكی(ساختمان و فضا، كتابخانه، تجهیزات )، منابع انسانی(تحصیلات، تجربه، جنسیت و ...)
. نظام آموزشی.
محیط اجتماعی- فرهنگی(نادری،1383).
در اكثریت قریب به اتفاق مناطق جهان، عوامل آموزشی از عوامل عمده پیشرفت تحصیلی به شمارمی آیند . برای نمونه عوامل مذكور در آمریكا، اقیانوسیه و آسیا از اولویت برخوردارند . عوامل خانوادگی در اروپا، آفریقا و آسیا در درجه دوم قرار دارندو بالاخره عوامل اقتصادی- اجتماعی وفردی به ترتیب در درجه سوم و چهارم هستند . پژوهشهای به عمل آمده در نقاط مختلف ایران نشان می دهد كه به ترتیب عوامل آموزشی، خانوادگی، اقتصادی- اجتماعی و فردی از اولویت برخوردارهستند(فولادی،1387).
عملكردتحصیلی به عوامل گوناگونی بستگی دارد . كه هر كدام می تواند در شرایط خاصی عملكردفرد را در نظام آموزشی تحت تاثیر قرار دهد . البته از دیرباز توانایی ذهنی را موثرترین عامل برعملكرد تحصیلی دانسته اند و لیكن تفاوت در عملكرد تحصیلی دانشجویان دارای توانایی ذهنی یكسان باعث شد كه تحقیقات بسیاری تاثیراین عوامل را بر روی عملكرد فرد مورد بررسی قراردهند. بطور مثال شولتز ( 1993 )، ارتباط بین برتری اقتصادی، انگیزش، پیشرفت و عملكرد تحصیلی را در مدارس ابتدایی مورد پژوهش قرار داد و دریافت كه برتری اقتصادی و انگیزش پیشرفت به طورمعنی دارتری در عملكرد تحصیلی دخالت دارد تا توانایی ذهنی . عواملی چون شغل پدر، میزان تحصیلات والدین، حضور یا عدم حضور یكی از والدین، وضعیت اقتصادی و اندازه خانواده را ازجمله عواملی می داند كه می تواند بر موفقیت یا عدم موفقیت تحصیلی اثر بگذارد(فاتحی خشکناب،1382).