مدل‌هاي ارزيابي عملكرد:/پایان نامه درمورد عملکرد شرکتهای بورسی

نارسايي‌هاي مدل‌هاي ارزيابي عملكرد مبتني بر سود حسابداري

عليرغم اهميت زياد سود، اين معيار قابليت دستكاري دارد و مدير مي‌تواند با انتخاب روش‌هايي، سود را تحريف و دستكاري كند. برخي از شرايطي كه در آنها امكان دستكاري سود وجود دارد به شرح زير است:

  1. روش ارزيابي موجودي‌ها: مدير بسته به شرايط مي‌‌تواند روش مورد نظر خود را براي ارزيابي موجودي كالا انتخاب كرده و از اين طريق سود را دستكاري كند.
  2. روش استهلاك سرقفلي: مبلغ سود حسابداري بسته به روش مورد استفاده شركت براي تلفيق، متفاوت خواهد‌بود. در صورت استفاده از روش خريد[1]، سرقفلي تركيبي در ترازنامه تلفيقي نشان داده مي‌شود كه اين سرقفلي بايد در طي عمر مفيد مستهلك شود. استهلاك سرقفلي سبب ايجاد هزينه استهلاك شده و در نتيجه سود را كاهش مي‌دهد. اما در صورت استفاده از روش اتحاد منافع[2]، سرقفلي شناسايي نمي‌شود. بنابراين، مبلغ سود در روش اتحاد منافع بيشتر از سود گزارش شده در روش خريد است. البته لازم به ذكر است كه در حال حاضر فقط استفاده از روش خريد مجاز بوده و روش اتحاد منافع در شرايط خاصي مورد استفاده قرار مي‌گيرد.
  3. هزينه‌هاي تحقيق و توسعه: نحوه به حساب هزينه منظور كردن هزينه‌هاي تحقيق و توسعه نيز بر سود اثر مي‌گذارد.
  4. روش استهلاك دارايي‌هاي ثابت: هزينه استهلاك گزارش شده در صورت سود و زيان تحت تأثير روش‌هاي خط مستقيم، مجموع سنوات، نزولي و … براي محاسبه استهلاك است. اگر شركتي از روش نزولي براي محاسبه استهلاك استفاده كند، هزينه استهلاك در سال‌هاي اوليه عمر دارايي، زياد و در سال‌هاي بعد كاهش مي‌يابد. بنابراين، سود نيز در سال‌هاي نخست، كم و با گذشت زمان افزايش مي‌يابد. مدير با استفاده از اين روش مي‌تواند عملكرد خود را بهتر نشان دهد در حالي كه دليل بهبود عملكرد روش محاسبه استهلاك انتخابي است.
  5. ذخائر: بر طبق روش تعهدي حسابداري، مديران هر ساله ذخائري را براي بدهكاران، موجودي كالا، گارانتي‌ها و غيره در نظر مي‌گيرند كه سبب كاهش سود مي‌شود. اين ذخاير بيشتر بر مبناي برآورد محاسبه مي‌شوند و بنابراين مدير به راحتي مي‌تواند مبالغ را دستكاري كند.
  6. در نظر نگرفتن هزينه سرمايه: ايراد اساسي اين معيار این است که تنها به كميت سود توجه مي‌شود در حالي كه براي تعيين ارزش واقعي شركت بايد به كيفيت سود نيز توجه كرد. بنابراين اينكه سود با چه ميزان سرمايه‌گذاري حاصل شده و هزينه سرمايه چقدر بوده است مي‌تواند كيفيت سود حسابداري گزارش شده را تحت تأثير قرار دهد.
  7. هزينه‌يابي کامل در مقابل کوشش‌هاي موفقيت آميز: ايراد ديگري که در مورد مخارج تحقيق و توسعه وجود دارد، اين است که اگر به عنوان دارايي ثبت شود ممکن است بعد از زمان کوتاهي ارزش خود را از دست بدهد يا به عبارت ديگر تحقيقات انجام شده با شکست مواجه شود. اگر فعاليت‌هاي تحقيق و توسعه با شکست مواجه شود چه بايد کرد؟ آيا نبايد آن را به عنوان هزينه در نظر گرفت؟ به نظر استيوارت پاسخ منفي است زيرا هزينه تحقيق و توسعه ا‏ي که به نتيجه رسيده است شامل هزينه تحقيق و توسعه اي که به نتيجه نرسيده است نيز مي شود(استيوارت،1991).

براي رفع ايرادهايي كه به هر يك از معيارهاي ارزيابي عملكرد مبتنی بر سود وارد است، پژوهشگران تلاش كردند با معرفی معیارهای جایگزین نقايص مدل‌هاي مبتني بر سود حسابداري را برطرف كنند. در ادامه به معرفی این معیارها خواهیم پرداخت.

39.Purchase Method

[2].Pooling Interest Method