مفاهيم خوشه ­بندي،پایان نامه درباره تحليل رفتار مشتريان

اما آن چه به طور کلي، در زمينه خوشه­بندي مشتريان هر سازمان و اهداف آن مي­توان برشمرد به شرح زير است:

  • شناسايي گروه­هايي با الگوهاي رفتاري مشابه و نيازهاي يکسان که بتوان با ارائه محصول، ارتباط و يا سرويس خاص تمرکز بيشتري روي آن­ها پيدا کرد.
  • تشخيص خوب يا بد بودن مشتري و جلوگيري از هزينه­هاي مشتريان بد.
  • پيشرفت در بازار (Berson, Thearling, & Smith, 2004).

 

  • برخي مفاهيم خوشه­بندي
  • شي[1] و شاخص[2]: در تحليل خوشه­اي از لغات متفاوتي براي بيان يک مفهوم استفاده مي­شود. واژه­هاي مشاهدات[3]، اشيا، موارد[4]، سوژه­ها[5]، رکوردها[6]، نقاط[7]، داده، اقلام[8] و… معني يکساني دارند. براي مثال در گروه­بندي مشتريان هر مشتري يک شي است.

همچنين به متغيرهاي کمي يا کيفي که اشيا براساس آن­ها طبقه­بندي مي­شوند شاخص، متغير[9] يا ويژگي[10] گفته مي­شود. براي مثال شاخص­هايي مثل سن، جنس، تحصيلات، شغل و درآمد را مي­توان براي خوشه­بندي مشتريان به کار برد (مومنی, 1390).

  • فاصله و تشابه: در خوشه­بندي معيار تشابه و عدم تشابه (فاصله) براي اندازه گيري کمي شباهت يا فاصله دو شي يا خوشه به کار مي­روند(مومنی, 1390).
  • خوشه[11]: خوشه، گروه[12] يا طبقه[13] به مجموعه اشيايي در شکل­هاي مختلف گفته مي­شود که فاصله شان از هم کم و از اعضاي ديگر زياد است. اعضاي يک خوشه حداقل بايد يکي از ويژگي­هاي زير را دارا باشند (Bock, 1989):

الف) ويژگي­هاي يکسان يا نزديک به هم

  • فاصله (دو به دويي) کم
  • رابطه يا تماس با حداقل يکي از اعضاي آن گروه
  • جداپذيري از مجموعه اعضاي گروه­هاي ديگر (مجموعه­هاي مکمل)

شکل 2-6 چند نمونه خوشه در فضاي دو بعدي را نشان مي­دهد.

  • شاخص اعتبار: شاخص­هاي اعتبار، معيارهايي هستند که نتايج خوشه­بندي را مورد سنجش و ارزيابي قرارمي­دهند.

شاخص­هاي اعتبار به سه گروه معيارهاي دروني، معيارهاي بيروني و معيارهاي نسبي تقسيم مي­شوند. معيارهاي دروني و بيروني، شاخصهاي مبتني بر آزمون­هاي آماري بوده و به لحاظ محاسباتي زمان بر هستند و معيارهاي نسبي نيازي به آزمون­هاي آماري ندارند.

  • ماتريس داده­ها: ماتريس داده­ها، ماتريسي است که ستون­هاي آن مشخص کننده اشيا و سطرهاي آن معرف شاخص­ها مي­باشند(Romesburg, 2004).
  • مقياس­هاي اندازه­گيري: از آن­جا که متغييرهاي هر مسئله مي­توانند انواع مختلف کمي و کيفي داشته باشند مقياس­هاي اندازه­گيري نيز انواع مختلف کيفي و کمي دارند که هر کدام به چند دسته تقسيم مي­شوند.

[1] object

[2] attribute

[3] observation

[4] cases

[5] subjects

[6] records

[7] data points

[8] items

[9] variable

[10] feature

[11] cluster

[12] group

[13] class