مفهوم تصمیم‌گیری:پایان نامه تعهد سازمانی کارکنان و رویکرد عقلائی تصمیم‌گیرندگان

دانلود پایان نامه

مفهوم تصمیم‌گیری

تعاریف زیادی از تصمیم‌گیری صورت گرفته‌است ولی جملگی بر این مساله تأکید دارند که تصمیم بر انتخاب فرد دلالت دارد و فرد این انتخاب را از بین گزینه‌های موجود که ممکن است محدود یا نامحدود باشند، انجام می‌دهد. در زیر به برخی از مهمترین تعاریف از تصمیم‌گیری اشاره می‌کنیم:

  • تصمیم‌گیری عبارت است از انتخاب یک راه از میان راه‌های مختلف (الوانی،1373؛ ص.87).
  • تصمیم‌گیری فراگردی است که طی آن شیوه عمل خاصی برای حل مساله یا مشکل ویژه برگزیده می‌شود (استونر،1379 ؛ص.34).
  • تصمیم‌گیری فراگردی است که از طریق آن، راه‌حل مساله معینی انتخاب می‌گردد (رضائیان، 1371، ص.74)
  • تصمیم‌گیری فرآیندی است خاص شامل انتخاب یک راه و روش از میان دو یا چند روش موجود. تصمیم به معنای انتخابی خودآگاه است که به فرد امکان می‌دهد تا براساس مجموعه‌ای از شرایط داده شده، نحوه رفتار و طرز تفکر خاص آن مجموعه بررسی و سپس یک گزینه مقبول واقع شود و سپس اجرا گردد. تصمیم زمانی گرفته می‌شود که انتخاب انجام شده باشد. از تصمیم‌گیری نمی‌توان صرف‌نظر کرد، زیرا امتناع ورزیدن از گرفتن تصمیم، خودش یک نوع تصمیم‌گیری است (عباس‌زادگان، 1383 ،شماره23).
  • تصمیم‌گیری صرفا عمل گزینش میان راه‌حل‌های جایگزین یا بدیل‌های موجودی است که در موردشان یقین و قطعیت نداریم (دوئرتی و فالتزگراف،1388 ،ص.209).

2-3 سطوح تصمیم‌گیری

يك مدير در طول روز اطلاعات زيادي به او مي رسد. بصورت كلي مي توان گفت كه مدير پس از اخذ اين اطلاعات سه نوع تصميم گيري مي نمايد.

نوع اول كه اغلب به نام تصميمات استراتژيك خوانده مي شود، تصميمات مربوط به امور دراز مدت، پيچيده، و غير ساختمند است كهتوسط مديران عالي رتبه اتخاذ مي شود (لوکاس، 1985 ،ص.35)[1]. اطلاعات مربوط به چنين تصميماتي، عموما تعريف نشده، غير مبتني بر موارد از پيش تجربه شده، با منشا بيرون از سازمان، جمع آوري شده از طرق غير رسمي و كوتاه شده‌است (داویس،1984 ،صص.36-35)[2].

نوع دوم از تصميمات، اغلب به نام تصميمات كنترلي مديريت[3] خوانده شده كه توسط مديران مياني اتخاذ مي گردد. عموما اطلاعات دريافتي براي اين نوع تصميمات، با معيارهايي از قبيل استانداردهاي سازمان و يا بودجه سنجيده مي شود. اطلاعات مربوط به اين نوع تصميمات، غالبا متوجه داخل سازمان، كوتاه مدت، تاريخي و ساده‌تر است.

نوع سوم، تصميمات عملياتي است. اين قبيل تصميمات براحتي فرموله شده و سيستم هاي كامپيوتري نيز مي توانند كار را راحت‌تر نمايند.

2-4ابعاد تصمیمات استراتژیک

حال این سوال مطرح می‌شود که آیا تمامی‌تصمیماتی که سازمان با آن روبرو است، جنبه استراتژیکی دارد؟ معمولا مسائل استراتژیکی سازمان دارای ویژگی‌های زیر است:

  • موضوعات استراتژیکی نیاز به تصمیمات مدیران سطح بالا دارد. چون تصمیمات استراتژیکی چندین ناحیه از عملیات سازمان را زیر پوشش خود می‌گیرند، لذا به دخالت مدیران سطح بالا نیاز دارند. چرا که مدیران سطح بالا از آینده‌نگری مورد نیاز برای درک نتایج گسترده‌ این چنین تصمیماتی برخوردار هستند و این قدرت را دارند که منابع مورد نیزا برای این‌گونه تصمیم‌گیری‌ها را تأئید و تخصیص دهند.
  • موضوعات استراتژیکی منابع زیادی را در سازمان به خود اختصاص می‌دهند. تصمیمات استراتژیکی به میزان قابل ملاحظه‌ای نیازمند تقسیم افراد، اموال یا پول است که می‌باید از منابع داخلی یا از خارج سازمان، تأمین شود. این تصمیم‌گیری‌ها سازمان را متعهد به فعالیت‌های طولانی می‌کند و به همین دلیل به منابع زیادی نیاز دارد.
  • موضوعات استراتژیکی، آینده محور هستند. تصمیم‌گیری‌های استراتژیکی بیشتر بر آنچه که مدیران پیش‌بینی می‌کنند مبتنی هستند تا آنچه که می‌دانند. در این‌گونه تصمیم‌گیری‌ها، تأئید بر توسعه پیش‌بینی‌هاست که به ایجاد توانائی در سازمان که بهترین استراتژی‌ها را بشود انتخاب کرد، می‌انجامد. در دنیای تجارت آزاد و رقابتی، زمانی یک سازمان موفق است که بتواند یک موضع پیش‌بینی نسبت به تغییر ایجاد کند.
  • موضوعات استراتژیکی در شکوفائی بلندمدت سازمان موثرند. تعهدات ایجاد شده ناشی از تصمیم‌گیری‌های استراتژیکی، معمولاً پنج ساله است، ولی تأثیرات آن مدت بیشتری دوام می‌یابد. وقتی که یک سازمان خودش را متعهد به انجام دادن استراتژی خاصی کرد، تخیلات برتری رقابتی آن معمولاً به آن استراتژی پیوند زده می‌شود. سازمان‌ها در بازارهای خاصی، برای محصولات خاص و با فناوری مخصوصی مشهور می‌شوند. این شرکت‌ها، اگر در رابطه با این بازارها، در محصولات یا فن‌آوری‌ها، تغییر بدهند و از یک استراتژی که ریشه‌های مختلف دارد، استفاده کنند؛ منافع قبلی را به خطر می‌اندازند. بنابراین، تصمیمات استراتژیکی روی بهتر شدن یا بدتر شدن سازمان‌ها، اثر بسزائی دارند.
  • موضوعا‌ت استراتژیکی معمولاً نتایج چند وظیفه‌ای یا چند داد و ستدی دارند. تصمیمات استراتژیکی برای بیشترین قسمت‌های سازمان نتایج پیچیده‌ای به بار می‌آورند. در تصمیمات مربوط به ترکیب مشتریان، تأکید بر رقابت یا ساختار سازمان، الزاماً یک تعداد از واحدهای دادوستدی استراتژیکی، قسمت‌ها یا واحدهای برنامه‌ای شرکت دارند. همه این قسمت‌ها، تحت تأثیر تقسیم مجدد وظایف و منابع ناشی از این تصمیم‌گیری‌ها، واقع می‌شوند.

در موضوعات استراتژیکی توجه به محیط خارج سازمان الزامی است. همه سازمان‌ها، به صورت یک سیستم باز هستند. شرایط خارج بر این سازمان‌ها اثر می‌گذارد، این‌ها هم متقابلاً روی محیط خارج از سازمان اثر می‌گذارند که تا حدود زیادی این تأثیر از کنترل خارج است. بنابراین، برای این که یک سازمان بتواند در وضعیت رقابتی قرار گیرد و موفق باشد، مدیران استراتژیکی آن می‌باید دیدی فراتر از عملیات سازمان داشته باشند. آن‌ها، باید آنچه که به دیگران مربوط است و احتمالاً انجام می‌دهند؛ نظیر رقیبان، مشتریان، عرضه‌کنندگان، اعتبار دهندگان، دولت و کارکنان را هم مورد نظر قرار دهند (حاضر، 1378 ،صص.230-226،)

[1]Lucas

[2]Davis

[3]Management Control Decisions

دانلود پایان نامه
این نوشته در مقالات و پایان نامه ها ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.