وضعيت سلامت دهان و دندان،تاثیر مدل خطي در استفاده از خدمات دندانپزشکي

وضعيت سلامت دهان و دندان در ايران

اندازه‌گيري وضعيت دنداني از طريق وضعيت دنداني جمعيت افراد بالغ امكان‌پذير است (Bageul itz et al; 2001) ديد كلي از اجزاي سلامت دهان و دندان نيازمند اين است كه درك جامع‌اي از نيازهاي سلامت دهان و دندان داشته باشيم. بخشي از فاكتورهايي كه مستقيماً و يا غير مستقيم در اين موضوع دخيل مي‌باشند شامل: سيستم سلامت دهان و دندان، عوامل اجتماعي و اقتصادي، بيش زمينه‌هاي جمعيت شناختي و عوامل رفتاري پوسيدگي‌‌هاي دندان وبيماري‌هاي پريودنتال كه از شايع‌ترين بيماري‌هاي دهان و دندان مي‌باشند.

اين افراد كه اكثر جمعيت را نيز شامل مي‌شوند نيازمند درمان هاي تخصصي هستند (Petersen et al., 2005) و اين موضوع دليل اصلي كشيدن دندان‌ها و از دست دادن دندان‌ها است (Nuttall and Nugent 1997) . اولين بررسي كه در سراسر كشور در مورد وضعيت سلامت بهداشت دهان و دندان و نيازهاي درماني انجام شده (Jaber Ansori, 1998, MHME, 1993) از سال 1369 تا 1371 بررسي بچه‌ها و افراد بالغ بين 6 تا 69 سال اجرا شده است. اين مطالعه نشان داد كه پوسيدگي دندان در بين افراد 15 تا 19 سال و 44-35 سال به ترتيب 3/87 درصد و 8/98 درصد و ميزان شاخص DMFT آنها نيز به ترتيب    5 و 3/11 است. دومين مطالعه در سال 1376 (Samadzadeh et al., 1999) انجام گرفته و سومين مطالعه در بين سال‌هاي 1378-1377 (OHSIC 2000) انجام گرفته كه نشان مي‌دهد شاخص DMFT در بين افراد 12 ساله به ترتيب، 2 (دومين مطالعه) و 5/1 (سومين مطالعه) بوده است. تعداد دندان‌هاي پوسيده شده (DT) بيشترين عامل‌اش خوردگي بوده است. آخرين بررسي كه در ايران صورت گرفته (OHS, 2004) در سال 1381-1380 ، براي بررسي وضعيت پوسيدگي و پريودنتال، دو گروه سني انتخاب شده 19-15 ساله و 44-35 ساله. ميزان DMFT آنها 1/4 و 8/14 دندان‌هاي پوسيده (DT) دندان‌هاي از دست رفته(MT) بيشترين عامل از دست دادن دندانها در اين دو گروه بوده است.

مقايسه نتايج دو مطالعه اخير نشان مي‌دهد كه ميزان DMFT براي افراد بالغ جوان: از 2 در سال 1376 به 3/4 در سال 1381 رسيده (Hessari, 2009). در حالي كه در كشورهاي توسعه يافته، دندان‌ها پر شده (FT) بيشترين ميزان شاخص DMFT را به خود اختصاص مي‌دهد، در ايران  از افراد بالغ جوان نياز بالقوه به درمان دارند.

متوسط سطح شاخص DMFT ميانسالان ايران مشابه تمام كشورهاي صنعتي بين 9/13 – 9 است. تفاوت قابل توجه آن در اين است كه ميزان دندان هاي از دسترفته MT (60 درصد) دندان‌هاي ايراني در مقايسه با FT (دندان پر شده) در بين افراد بالغ در كشورهاي صنعتي مثل فنلاند (70 درصد) ديده شده است.(Suominen-Taipale et al., 2008). تنها داده‌هاي ملي كه از وضعيت پريودنتال از تحقيق انجام شده در سال‌هاي 1381-1380 است که از از طرف CPI (جامعه شاخص پريودنتال) ارائه شده است. مطابق با اين مطالعه وضعيت پريودنتال در بين افراد بالغ ايراني تعداد زياد پلاك دنداني در بين ميانسالان را نشان مي‌دهد. (OHS, 2004).

مقايسه مطالعات انجام شده بر روي افراد بالغ 35 تا 44 ساله كه از سال 1367 تا 1369 انجام شده توسط وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکي با مطالعه‌اي كه در سال 1388 گزارش شده (Hessari, 2009) نشان مي‌دهد كه تعداد افراد بدون دندان سه برابر شده (از 1 درصد به 3 درصد) با متوسط حدود 3 تا دندان كمتر (2/24 دندان در سال 69-1367 در مقابل 5/21 دندان در سال 1387)

2-22-عوامل مربوط به بيمه و استفاده از خدمات مراقبت‌هاي بهداشت دهان و دندان

چندين مطالعه در مورد شناسايي عوامل تأثيرگذار بر روي ميزان استفاده از مراقبت‌هاي بهداشت دهان و دندان مخصوصاً عامل مهم بيمه دندانپزشكي در ميزان تقاضا براي استفاده از خدمات مراقبت‌هاي بهداشت دهان و دندان صورت گرفته است. (Sintonen and Linnosmaa, 2000, Suominen-Taipale, 2000; stoy anova, 2004)

هزينه‌هاي مراقبت‌هاي بهداشت دهان و دندان باعث شده كه مردم از ويزيت دندانپزشك اجتناب كنند. (Bagewitz et al., 2002 macek et al. , 2004) در نتيجه طرح‌هاي به اشتراك‌گذاري هزينه‌ها به وسيله نهاد يا سازمان حمايت كننده ثالث، مثل بيمه‌ها يا بيمه سلامت تلاشي در جهت كاهش و يا بهبود موانع هزينه‌اي و آسان‌سازي دسترسي به مراقبت‌هاي بهداشت دهان و دندان است. (Furino and Douglass 1990; Damiano et al., 1990, EKLund, 2001) از آنجايي كه موانع مالي برطرف شده و پرداخت كل هزينه‌ها از جيب بيمار كاهش يافته است وقدرت خريد استفاده كنندگان از اين خدمات افزايش يافته، درك نيازها مي‌تواند بسيار آسان‌تر تبديل به نياز و يا تقاضا شود (Penchansky, 1981, Furino and douglass 1990)