می 9, 2021

تبیین جنبه های آموزشی و تربیتی امید و نقش آن در سلامت روان انسان از دیدگاه اسلام- قسمت 4

از آن جهت كه امید یک حالت انسانی است “موانع درونی” و فردی می‌تواند امید را آسیب‌زده كند. ناكامی‌های مكرر، آگاهی‌های محدود و گرفتاری‌های فراوان كه فرصت اندیشیدن را به انسان نمی‌دهد از “بعد بیرونی” عدم ارایه‌ی آگاهی‌ و اطلاعات لازم ، نبود خدمات راهنمایی و مشاوره‌ی صحیح، و فراهم نكردن امكانات لازم برای رشد واقعی را می‌توان نام برد. از نگاه دیگر عوامل آسیب‌زای امید دو دسته هستند: عوامل كنترل‌پذیر كه همان عوامل اجتماعی و فرهنگی هستند و عوامل غیر كنترل‌پذیر كه از دسترس فرد خارج هستند مانند مرگ، بیماری و حوادث طبیعی كه دانش‌آموز را به نوعی دچار محدودیت و ضعف می‌كند یا فرصت اندیشیدن را از او می‌گیرد.
 تصویر درباره جامعه شناسی و علوم اجتماعی
لذا با توجه به اهمیت این موضوع محقق در صدد پاسخ به این سوال است که :
جنبه های آموزشی و تربیتی امید چیست و نقش آن در سلامت روان انسان از دیدگاه اسلام چه می باشد ؟

1-3-هدف کلی

هدف کلی ،همان مقصود نهایی محقق از انجام پژوهش است که مستقیما از مساله تحقیق مشتق می شود برهمین اساس هدف کلی پژوهش حاضر از نظر می گذرد :
تبیین جنبه های تربیتی و آموزشی امید و نقش آن در سلامت روان انسان از دیدگاه اسلام

1-4- اهداف ویژه تحقیق

اصولا هدف های ویژه از هدف های کلی نشات می گیرد و عملا هر هدف ویژه در بر گیرنده ی یک مولفه یا مقوله ای از هدف کلی است . (نادری و سیف نراقی،1389)بر همین اساس هدف های ویژه این پژوهش به شرح زیر می باشد :
– تبیین اثر جنبه های آموزشی و تربیتی امید
– تبیین نقش امید در سلامت روان انسان
– ارائه راهکارهایی برای افزایش امید در انسان

1-5- سوال اصلی تحقیق

جنبه های آموزشی تربیتی امید در اسلام چیست و چه نقشی در سلامت روان انسان دارد ؟

1-6-سوالات فرعی تحقیق

1- اثر جنبه های تربیتی و آموزشی امید از دیدگاه اسلام کدامند؟
2- از نظر اسلام امید چه تأثیری در سلامت روان انسان دارد؟
3-راهکارهای افزایش امید از نظر اسلام کدام است ؟

1-7- اهمیت و ضرورت موضوع تحقیق

امید، كه از معرفت و شناخت نسبت به مبدأ و معاد حاصل مى شود، اساس همه تلاش هاى مفید و پرثمر انسانى و نیز منشأ اصلاح امور در جامعه و رسیدن شخص به سعادت ابدى است; همان گونه كه ناامیدى و قطع امید نسبت به خدا و روز قیامت منشأ فسادها و تبه كارى ها و منتهى شدن كار انسان به شقاوت ابدى است (مصباح، 1376). همین كه انسان به آینده اى روشن امید داشته باشد، احساس نیكو و حالتى شاد به وى دست داده، باعث نشاط وى مى شود و در او انگیزه كار و تلاش ایجاد شده، او را به فعالیت هاى صحیح زندگى وادار مى كند (کوبلر[2]، 1379).
تربیت از جمله مسائل مهمی است که از دیرباز توجه معلمان و متولّیان آموزش و پرورش را به خود مشغول ساخته است. در هر دوره ای دانشمندان و متفکران درباره تربیت، فعالیت های علمی و عملی داشته و در این زمینه، نظرات کاربردی مهمی ارائه داده اند. در منابع اسلامی (قرآن و روایات) بیش از هر امری، مسئله تربیت و سازندگی انسان به چشم می خورد. رشد معنوی انسان و رسیدن او به کمالات، از مهم ترین برنامه های انبیا و کتاب های آسمانی بوده است.(داودی ،1386)
چنانچه اشاره شد، امید در زندگى انسان، باعث انجام كارهاى شایسته و تلاش هاى مفید و پرثمر مى شود. انسان امیدوار، هم در این دنیا راحت و سالم زندگى مى كند و هم در آخرت از نعمت هاى فراوان الهى بهره مند مى گردد. در برابر امید، ناامیدى قرار دارد كه زیان هاى فراوانى براى فرد و جامعه به دنبال دارد. كسى كه به علل گوناگونى همچون تبلیغات دشمن، عجول بودن و فقدان آینده نگرى، احساس ناتوانى، احساس خود كم بینى و مشكلات جسمى، به زندگى در این دنیا امید ندارد، و كسى كه از آمرزش پروردگار پس از مردن ناامید است، برنامه اى نیز براى بهره مندى از آن ندارد، زندگى را هیچ و پوچ مى داند. او از هم اكنون ناراحت است كه چه پیش خواهد آمد، و چه سرنوشتى در انتظار اوست. از این رو، به هیچ كار مهمى دست نمى زند و هیچ اقدام مثبتى انجام نمى دهد و چون امیدى به آینده ندارد، مرتكب جنایات بزرگ و خطرناک مى شود.امید انسان را پویا نگه می‌دارد و در سایه‌ی آن به سخت‌ترین شرایط و كارها تن در می‌دهد. مربیان و معلمان باید از این اهرم قوی و سرنوشت ساز به موقع استفاده كنند.

1-8- روش تحقیق

این پژوهش به روش ، توصیفی و از نوع کتابخانه ای می باشد و ابزار مطالعه در این تحقیق فیش برداری می باشد. مطالعات نظری این تحقیق به صورت کتابخانه ای و از طریق فیش برداری از مقالات، کتاب ها، مجلات و سایت های معتبر جمع آوری گشته است.

1-9- جامعه تحقیق

از آن جا که روش این پزوهش توصیفی می باشد لذا پژوهش یا بسترآن ، کلیه کتب ،مقالات ،پایان نامه ها و سایتهای مرتبط با موضوع پژ.هش می باشد .

1-10-نمونه تحقیق

نمو نه شامل کتب ،مقالات و پایان نامه ها و سایت های مرتبط متناسب با اهداف تحقیق
می باشد ،که محقق به لحاظ علمی و موقعیتی به آن دسترسی داشته است .

1-11-روش جمع آوری داده ها

در هر پژوهش ،محقق به گونه ای ناگزیر از جمع آوری داده ها به منظور بررسی هدف ها یا فراهم سازی پاسخ برای سوال ها یا آزمودن فرض های مورد نظر است . (نادری و سیف نراقی ،1389)در این پژوهش از راهکارهای فیش ثبت مطالعه استفاده شده و رایج ترین شیوه برای جمع اوری داده ها بهره گیری از فن کتابخانه ای است .

1-12-محدودیت های موضوع تحقیق

تشخیص محدودیت ها دربررسی موضوعی ویژه ،علاوه بر این که محقق را در چگونگی گزینش روش تحقیق ،جامعه آماری ،ابزار،راهکارجمع آوری اطلاعات ،مقیاس اندازه گیری متغیرها وروش آماری بصیرت می دهد ،اورادر دفاع از یافته هایش مجهزترمی سازد واز القای نادرست به جامعه برحذر می دارد. (نادری و سیف نراقی ،1389)
برهمین اساس محقق نیز این محدودیت ها راکه در دودسته می باشند مشخص نموده است .
الف )محدودیت های قابل کنترل توسط محقق
1- موضوع تحقیق توسط پژوهشگر به تبیین جنبه های آموزشی و تربیتی امید و نقش آن در سلامت روان انسان از دیدگاه اسلام منحصر شده است .
2 -روش تحقیق که به روش توصیفی و از نوع مطالعه کتابخانه ای انجام شده است .
ب ) محدودیت های خارج از کنترل محقق
1- عدم تسلط کافی به زبان عربی برای استفاده بهتر از قرآن و متون اسلامی
2-محدودیت زمانی
3-محدودیت منابع مرتبط با موضوع پژوهش

1-13 تعاریف واژه ها و اصطلاحات

با توجه به این که واژه ها و اصطلاحات معانی گوناگونی دارند ،محقق در بهره گیری از آنها در تحقیق خود ناگزیر از تعریف آن ها بر اساس آنچه هدف و منظور دارد،است . زیرا ممکن است این اصطلاحات برای خواننده نامفهوم ویا اصولا مورد توجه محقق نباشد . بنابر این به منظور ساده نویسی گزارش های تحقیقی ،محقق به تعریف مفاهیم می پردازد . (نادری و سیف نراقی ،1389)
امید :
به معنای آرزو،توقع وانتظار ،چشمداشت وامیدوار یعنی ارزومند ،متوقع ومنتظر (دهخدا،1372)
امید: امید عبارت است از سرور و نشاط قلب به خاطر انتظار آنچه محبوب اوست، به شرط آنكه وقوعش متوقع و منتظر بوده و سببى عقلائى داشته، و انتظار انسان به‌ این خاطر باشد كه اكثر اسباب آن فراهم است. در این صورت نام امید بر این انتظار، صادق است كه در این صورت برای رسیدن به آن تلاش خواهد كرد (جباران، 1378).
سلامت روان :
سلامت :برخورداری کامل از رفاه جسمانی ،روانی ،اجتماعی ونه صرفا بیماری و نقص عضو می باشد .
روان :در لغت به معنای روح ،جان و نفس ناطقه انسان است . (خاکپور و همکاران ،1392)
سلامت روان ،حالت کامل آسایش و کامیابی زیستی –روانی و اجتماعی است و صرف نبود بیماری یا معلولیت نمی باشد .(سازمان بهداشت جهانی )سلامت روانی در مفهوم عام خود نیز به سلامت فکر ،تعادل روانی و دارا بودن ویژگی مثبت روانی گفته می شود و راه های دستیابی به سلامت فکر وروح که برای تعالی و تکامل فردی و اجتماعی انسان ها لازم است ،با پرداختن به آن شروع می شود پس بهداشت روان عبارت است از پیشگیری از پیدایش بیماریهای روانی و سالم سازی محیط روانی است تا افراد بتوانند در جامعه با برخورداری از یک روان متعادل در راه سازگاری با محیط و رسیدن به هدف پیروز گردند . (خاکپورو همکاران ،1392)
نتیجه تصویری درباره سلامت روانی
آموزش :
به معنای عمل آموختن ،یاد دادن ،تعلیم و تربیت (معین ،1384)
آموزش :به مجموعه فعالیت هایی گفته می شود که معولا منجر به یادگیری می گردد. (کدیور ،1382)
تربیت :
به معنای پروردن ،پروراندن ،آداب و اخلاق به کسی آموختن ،پرورش .(معین ،1384)
واژه تربیت از ریشه ربو و باب تفعیل است در این ریشه معنی زیادت و فزونی اخذ شده است .پس با توجه به ریشه آن ،به معنای فراهم آوردن موجبات فزونی و پرورش است . (باقری ،1374)

فصل دوم ادبیات و پیشینه پژوهش

 

2-1- مقدمه

در این فصل به بررسی جنبه های آموزشی و تربیتی امید از دیدگاه های مختلف به طور اختصار و دیدگاه قرآن و متون اسلامی به تفضیل می پردازد سپس به کارکردهای تربیتی امید و نقش آن در سلامت روان و در ادامه به راهکارهای افزایش امید پرداخته شده است ودر ادامه پیشینه ای از پایان نامه ها و مقالات ارائه گردیده و خلاصه آن ها در انتها بیان شده است

2-2-تبین واژه امید

 

جهت دانلود متن کامل این پایان نامه به سایت abisho.ir مراجعه نمایید.

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *